Bugün 21 Şubat Uluslararası Anadil Günü. UNESCO'nun "Tehlike Altındaki Diller Atlası"na göre, Türkiye'de 15 dil tehlike altında. "Eğitimde Anadilin Kullanımı ve Çift Dilli" başlıklı bir rapor hazırlayan Eğitim-Sen, Anadilde eğitime yer verilmesi için yeni bir eğitim politikasının oluşturulması gerektiğini savunuyor.
UNESCO tarafından 1999'da ilan edilen Uluslararası Anadil Günü, 2000 yılından itibaren hey yıl 21 Şubatta üye ülkeler tarafından kutlanıyor. Dünya dillerinin korunması ve geliştirilmesi adına kutlanılmaya başlanan gün, çok dilliliği ve dil çeşitliliğini desteklemeti amaçlıyor.
"Anadilin kullanımında devlet kaynaklı sorunlar var"
Eğitim-Sen hazırladığı ''Eğitimde Anadilin Kullanımı ve Çift Dilli Eğitim'' konulu rapor açıkladı. Eğitim-Sen Genel Başkanı Zübeyde Kılıç, ''Anadilde eğitime yer verilmesi için yeni bir eğitim politikasının oluşturulması gerekiyor'' dedi. Rapor sonuçlarına göre, Türkiye'nin çok dilli toplum özelliği gösterdiğini ifade eden Kılıç, Türkiye'de, Türkçe'den sonra Kürtçe, Zazaca, Arapça, Lazca, Rumca gibi dillerin de kullanıldığını söyledi.
Kılıç, ''Eğitimde anadilin kullanımı konusunda devlet kaynaklı sorunlar olduğunu'' savundu.
Türkiye'nin dil envanteri güncel değil
Bianet'te yer alan habere göre Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) 21 Şubat Uluslararası Anadili Günü öncesinde yayımladığı "Tehlike Altındaki Diller Atlası"na göre, Türkiye'de 15 dil tehlike altında. 30'dan fazla dilbilimcinin çalışmalarıyla ortaya çıkan atlasa göre bu dillerin dağılımı şöyle.
Son derece tehlikede olan diller: Hertevin. Ethnologue.com'a göre Siirt kökenli, Kuzeydoğu Arami dilerinden olmasına karşın diğerlerinden oldukça farklı bu dili 1999'da bin kişi konuşuyordu.
Ciddi anlamda tehlikede olanlar: Gagavuzca, Türkiyeli Yahudilerin konuştuğu Ladino ve Süryanice.
Kesinlikle tehlikede olanlar: Abazaca, Hemşince, Lazca, Pontus Yunancası, Çingene dilleri (Atlasta yalnızca Romani bulunuyor), Süryanice'ye benzeyen Suret (atlasa göre Türkiye'de konuşan kalmadı; konuşanların çoğu göçle başka ülkelere gitti) ve Ermenice.
Güvensiz durumda olanlar: Abhazca, Adige, Kabar-Çerkes dilleri ve Zazaki (Zazaca).
Ethnologue.com'un 2008'de yayinlanan Türkiye raporuna göre Türkiye'de Türkçe'yle birlikte 36 dil konuşuluyor. Ancak Ethonologue'un rakamları da birçok dil için eski. Çoğu 1980'lere ya da 1990'lara ait. Bu durum, Türkiye'nin dilleri için de güncel çalışmalara ihtiyaç olduğunu gösteriyor.
"Ana dilde eğitim istiyoruz"
Özgür Eğitim-Sen Batman İl Temsilciliği tarafından Anadil Günü nedeniyle yaptığı açıklamada, "21 Şubat Uluslararası Anadil Günü münasebetiyle sayın başbakandan Kürt dili üzerindeki baskıların kalkması için hükümet olarak gerekli çalışmaları yapmalarını istiyor ve bekliyoruz. Hükümetin yapacağı bu yönde bir çalışma, Türkiye'nin yıllardır en büyük sorunu olan Kürt meselesinin çözümüne çok büyük bir katkı sağlayacağı şüphe götürmez bir gerçektir. Batman Özgür Eğitim-Sen olarak bu ülkede barıştan, dostluktan, huzurdan kardeşlikten ve insanlıktan yana olan her vicdanlı insanı 'ana dilde eğitim istiyoruz' kampanyalarına destek vermeye çağırıyoruz" dedi.
BDP'den Kürtçe eğitim talebi
Barış ve Demokrasi Partisi Antalya İl Başkanı İhsan Nergiz, Kürtçe eğitim hakkı istediklerini bildirdi. Nergiz, bir grup partiliyle birlikte Kışlahan Çarşısı önünde yaptığı açıklamada, dilin insanlar arasında anlaşmayı sağlayan bir araç olduğunu belirterek Türkiye'de Çerkezce, Rumca, Gürcüce, Lazca gibi bazı dillerin neredeyse yok olduklarını kaydetti.
Varlığını sürdürmeye çalışan Kürtçe'ye de yıllarca yasaklar getirildiğini ifade eden Nergiz, Kürtçe'nin de diğer diller gibi yok edilmek istendiğini ileri sürdü. Hükümetin Kürtçe ile ilgili yaptığı çalışmalarını samimi bulmadığını belirten Nergiz, Kürtçe eğitim hakkı istediklerini kaydetti.
Bilgi'de etkinlik
Kafkas Dernekleri Federasyonu ve Global Dialogue’un katkılarıyla bugün Istanbul Bilgi Universitesinde bir etkinlik gerçekleştirilecek. Moderatörlüğünü Prof. Dr. Ayhan Kaya’nın yapacağı etkinlikte, Abazaca, Adigece, Ermenice, Gürcüce, Kürtçe, Lazca, Ladinoca ve Süryanice hakkında sunumlar yapılacak. Etkinliğe paralel olarak 21-28 Şubat tarihleri arasında ’Anadil’ temalı afiş tasarım yarışmasında ödüle layık görülen eserler ile UNESCO’nun afiş yarışmasındaki seçkilerden oluşan sergi de izlenebilecek.
21.02.2011